Trafik Kazası Nedeniyle Tazminat Taleplerinde Yol Haritası
Her gün, her dakika meydana gelen trafik kazalarında sürücüler, yolcular ve yayalar zarar görmekte veya hayatını kaybetmekte, araçlar zarar almakta ve kişiler maddi ve manevi zarara uğramaktadır. Bu yazı, trafik kazası sebebiyle zarar gören kişilerin zararlarının tazminine, trafik kazası nedeniyle tazminat taleplerine ilişkin bilgi edinmesi amacıyla kaleme alınmıştır. Hak kaybı yaşanmaması için somut olay ve duruma göre hukuki destek alınması önem arz etmektedir.
Trafik kazası sebebiyle talep edebileceğiniz tazminatlar, türlerine göre farklılık arz etmekte olup aşağıda ayrıntılı şekilde açıklanacaktır.
Trafik kazası nedeniyle tazminat kapsamında kaza nedeniyle uğranılan zararlar belirli koşulların varlığı halinde; sürücü, işleten ve zorunlu trafik sigortasından talep edilebilir. Uygulamada, pratik nedenler dolayısıyla öncelikle sigorta şirketine başvuru tercih edilir. Ancak trafik kazalarından doğan tazminat talepleri, kusurlu sürücü ve işletene de yöneltilebilir. Yazımızda sigorta şirketine başvuru durumu incelenecektir. Burada sigorta şirketi ile anlatılmak istenen kusurlu karşı tarafın zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesini düzenleyen şirkettir.
Trafik kazası nedeniyle tazminat talepleri yalnızca zorunlu trafik sigortası ile sınırlı değildir. Trafik kazası nedeniyle zarar gören kişinin kendi kasko sigortasına başvurma imkânı bulunduğu gibi, kusurlu tarafın ihtiyari mali mesuliyet teminatı kapsamında talepte bulunması da mümkündür. Bununla birlikte, bu çalışmada yalnızca zorunlu trafik sigortasına ilişkin başvuru süreci ele alınacaktır.
Trafik Kazası Nedeniyle Tazminat Kapsamında Sigorta Şirketine Başvuru Nedir?
Zorunlu trafik sigortası, meydana gelen trafik kazası nedeniyle tazminat kapsamında sigortalısının kusuru oranında ve poliçede belirlenen limit ve teminatlar dâhilinde ödeme yapmakla mükelleftir.
Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesinde zarar görenlerin zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması zorunlu kılınmıştır. Dolayısıyla sigorta şirketine yazılı başvuru -mail, posta, kep, noter yolu ile ihtar – yapılması zorunludur. İlgili maddede, sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamaması halinde, zarar görenin dava açabileceği veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabileceği belirtilmiştir. Başvuru şartının yerine getirilmeden dava açılması veya tahkime başvurulması durumunda dava usulden reddedilir.
Trafik Kazası Nedeniyle Tazminat Kapsamında Maddi Hasar Talepleri Nedir?
Trafik kazası nedeniyle tazminat kapsamında zarar yalnızca araçta oluşmuş ise araç hasar onarım ve aracın değer kaybına ilişkin tazminat talep edilebilir. Bunun yanında eğer trafik kazası nedeniyle kişiler yaralanmış veya hayatlarını kaybetmiş ise bu durumda bedensel zararların tazmini ve destekten yoksun kalma tazminatı talepleri gündeme gelir.
Araç Hasar Onarım – Değer Kaybı Talepleri Nedir?
Trafik kazası nedeniyle tazminat kapsamında kaza sonucunda aracınız hasar aldığında hem aracın tamir edilmesi ve kazadan önceki haline getirilmesi amacıyla yapılan hasar onarım bedeli hem de aracın meydana gelen kaza sebebiyle piyasada yaşayacağı değer kaybı sebebiyle oluşacak değer kaybı zararı talep edilebilecektir. Bu kapsamda saymış olduğumuz zararlar kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilebilir.
Sigorta şirketine yapılan başvuru sonrası ödeme yapılmaması veya yapılan ödemenin yetersiz bulunması durumlarında dava açabilir veya tahkim yargılamasına başvurulabilir.
Yine kaza sonrası aracın tamirde geçirdiği süre boyunca kullanılamaması sebebiyle oluşan araç mahrumiyet bedeli de talep edilebilecek kalemler arasındadır. Ancak araç mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortası teminat kapsamında olmadığından sigorta şirketinden talep edilmesi mümkün değildir.
Hasar bedeli ve değer kaybına ilişkin talepler için zamanaşımı süresi söz konusudur. Karayolları Trafik Kanunu madde 109 ve Türk Borçlar Kanunu 72. maddelerince, maddi zararların tazmini için zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yılve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıliçinde başvuru yapılması gerekmektedir. Trafik kazalarında genellikle zarar ve zararın sorumlusu kaza tarihi ile öğrenildiğinden, istisnalar saklı kalmak kaydıyla değer kaybı ve hasar bedeli talepleri, kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde yapılmış olmalı ve bu süre içerisinde dava açılmış olmalıdır.
Bedensel Tazminat Talepleri Nedir?
Trafik kazası nedeniyle yaralanma veya ölüm meydana gelmesi halinde ilgili kişiler uğradıkları maddi ve manevi zararın tazmin edilmesi amacıyla sorumluluğu bulunan kişi veya kurumlara başvurabilir ve dava açabilir.
Bir kişinin, trafik kazası sonucunda, bu kazanın meydana gelmesinde kendisinin asli ve tek kusurlu olmaması kaydıyla, bedensel zarara uğraması, tedavi görmesi, bu süreçte çalışamaması ve gelirinden yoksun kalması, tedavi giderlerini ödemiş olması vs. gibi durumlarda bunlardan kaynaklanan zararları talep etme hakkı bulunur.
Bir kişinin trafik kazası sonucunda bedensel zarar yaşaması hâlinde – ve kazanın meydana gelmesinde kişinin asli ve tek kusurlu olmaması şartıyla – aşağıdaki zarar kalemleri talep edilebilir:
- Tedavi sürecinde yapılan tedavi giderleri,
- Yaralanma nedeniyle çalışamama sonucu uğranılan geçici iş göremezlik zararları,
- Gelecekte çalışma gücünün azalmasına bağlı sürekli iş göremezlik zararları,
- Bakım ihtiyacı oluşmuşsa bakıcı giderleri,
- Gerekli görülen diğer ekonomik kayıplar,
- Vefat edenin desteğinden yoksun kalınması sebebi ile destekten yoksun kalma tazminatı.
Bu zararlar, kazanın oluş şekline, kusur durumuna, yaralanmanın ağırlığına ve kişinin ekonomik–sosyal durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilir ve hesaplama yapılır.
Yine kaza sonrası bedensel zararların meydana gelmesi nedeniyle kişinin yaşadığı acı, elem ve travmayı karşılamak üzere manevi tazminat da talep edilebilecek kalemler arasındadır. Kural olarak manevi tazminat talebi zorunlu trafik sigortası teminat kapsamında olmadığından sigorta şirketinden talep edilmesi mümkün değildir.
Bedensel Tazminat Talebinde Bulunabilecek Kişiler Kimlerdir?
Trafik kazası sonucunda sadece yaralanma olmuşsa yaralanan kişinin kendisi maddi tazminat talebinde bulunabilir. Yaralanan kişi, uğradığı geçici veya kalıcı iş gücü kaybı sebebiyle maddi tazminat; yaşadığı acı, keder ve üzüntü sebebi ile de manevi tazminat talep edebilir.
Ancak ölümlü trafik kazalarında ise ölen kişinin destek alacaklıları maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. Destek alacaklıları, ölenden yaşarken destek alan kişileri ifade etmekte olup evli olma durumunda eşin, bekâr olma durumunda ise anne ve babanın ölenden destek aldığı karine olarak kabul edilir. Bazı hallerde trafik kazası sonucunda ölen kişinin dayısı, amcası, halası, nişanlısı vs. kişilerin destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Sayılan kişilerin tazminat talep edebilmeleri için ölen kişiden yaşarken destek aldıklarını ispat etmeleri gerekir.
Bedensel Tazminat Taleplerinde Zamanaşımı Var Mıdır?
Trafik kazası sebebi ile yapılacak başvuru ve açılacak davalarda süreye dikkat edilmelidir. Trafik sigortasından doğacak ve sigorta şirketlerine karşı yönetilecek tazminat taleplerine ilişkin zamanaşımı süresi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesinde “Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.” şeklinde düzenlenmiştir.
Ancak aynı maddenin ikinci fıkrasında ise “Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.” denilerek genel zamanaşımı süresinde bir istisna getirilmiştir.
Dolayısıyla bedensel tazminat taleplerinde genel hüküm, tazminata ilişkin talebin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhâlde, kaza gününden başlayarak on yıl içerisinde zamanaşımına uğrayacağı şeklindedir. Ancak maddenin ikinci fıkrasında bu duruma bir istisna getirilmiş ve tazminat talebine sebep olan olayın aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiil olması hususu düzenlenmiştir. Trafik kazasında karşı tarafın kusuru ile yaralanan kişi – taksirle yaralama cezayı gerektiren bir fiil olduğundan – yaralanması sebebi ile yapacağı tazminat talebinde bu suç için öngörülen sekiz yıllık zamanaşımı süresinden yararlanır.
