Fazla Mesai İspatında Bordroların Önemi Nedir?
Fazla mesai yapıldığının ispatlanması noktasında ücret bordrolarının işçi tarafından imzalanmış olup olmadığı, ücret bordrolarında fazla çalışma tahakkuku bulunup bulunmadığına göre ücret bordrolarının ispata etkisi değişmektedir.
İmzalı Ücret Bordrolarının Fazla Çalışma İspatında Yeri Nedir?
İşçinin imzalamış olduğu ve fazla mesai tahakkuku içeren bordroların bulunması halinde işçi daha uzun sürelerle fazla çalışma yaptığını ancak yazılı delillerle ispat edebilecektir. Bu gibi bir durumda sadece tanık beyanları ile daha uzun sürelerle fazla çalışma yapıldığı ispatlanamayacaktır. Ücret bordrolarının imzalı ve fazla mesai tahakkuku içermesi durumunda işçi ücret bordrosunu imzalarken ihtirazi kayıt koymamış ise artık aksini tanıkla ispat edemeyecek ve de fazla mesai ücreti alacağına ilişkin hesaplamada ilgili bordronun denk geldiği ay tümüyle hesaplamadan dışlanacaktır.
Örneğin ücret bordrosunda işçinin aylık 18 saat fazla çalışma yaptığı yazılmış ve karşılığı bedel banka kanalı ile işçiye ödenmiş ise ve de işçi bu ücret bordrosuna ihtirazi kayıt koymadan imza atmış ise artık 18 saatten daha uzun süre ile fazla mesai yaptığını ancak yazılı delil ile ispat edebilecektir.
“Bordroların imzalı ve belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı işçinin yazılı delille kanıtlaması gerekir.” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 03.05.2023 Tarih 2022/1275 Esas 2023/402 Karar)
Ücret Bordrosunda İhtirazi Kayıt Olması Ne Anlama Gelir?
İşçiye imzalaması için verilen ücret bordrosunda fazla çalışma tahakkukları gerçeği yansıtmıyorsa işçilerin bu ücret bordrolarına imza atarken ihtirazi kayıt koyması gerekmektedir. İhtirazı imza kayıtlı ücret bordrolarında yer alan fazla çalışmanın aksi sadece tanık beyanı ile ispat edilebilecek niteliktedir. Özetle ihtirazi kayıtlı bordronun aksi her türlü delille ispat edilebilecektir.
“İşçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 05.03.2024 Tarih 2024/605 Esas 2024/4197 Karar)
Tüm bunlarla birlikte eğer ücret bordrolarında fazla mesai ücretine ilişkin tahakkuk yoksa veya fazla çalışma ücreti hakkında bir bölüm bulunmuyorsa bu bordroların aksi her türlü delille ispat edilebilecektir. Özetle bu gibi durumlarda işçi fazla mesai yaptığını sadece tanık beyanı ile ispat edebilecektir. Fazla mesai ücreti alacağının tanık beyanları ve puantaj kayıtları gibi diğer delillerle ispat edilmesi hakkındaki yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
“Fazla çalışma tahakkuku içermeyen imzalı bordrolar ile tahakkuk içermekle birlikte imzasız bordrolar yönünden ise, fazla çalışma iddiasının tanık dahil her türlü delille ispat edilebileceği gözetilerek değerlendirme yapılmalı” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 05.10.2021 Tarih 2021/9569 Esas 2021/13667 Karar)
Ücret Bordrolarında Sembolik Fazla Mesai Tahakkuku Olması Ne Anlama Gelir?
Mahkeme incelenecek imzalı ücret bordrolarında bordro hilesi varsa veya sembolik şekilde örneğin her ay aynı süre ile fazla çalışma tahakkuku varsa bu durumda imzalı ücret bordrolarının gerçeği yansıtmadığı yine tanık beyanları ile de ispatlanabilecektir.
Yargıtay içtihatlarında işverenlerin sembolik veya başka bir deyişle göstermelik fazla mesai tahakkuklarına yer vermesi hukuk düzeninde korunmamaktadır. Bu durumda işçiler ücret bordrolarının aksini ve daha uzun sürelerle fazla çalışma yaptığını tanık dahil her türlü delille ispat edebilecektir. Sembolik fazla mesai tahakkuklarının yer aldığı ücret bordrolarının yazılı delil gücü bulunmamaktadır.
“Bordro imzalı olsa da bordroda fazla mesai çalışmalarının karşılığı ücret göstermelik ve sembolik olarak gösterilmiş ise, bu durumda da işçi tanıkla daha fazla mesai yaptığını kanıtlarsa, bu halde fark ücretleri hesaplanmalıdır.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 13.05.2019 Tarih 2016/1547 Esas 2019/10591 Karar)
Ücret Bordrosunda Sembolik Fazla Mesai Tahakkuku Nedir?
Yargıtay içtihatlarında işçilerin ücret bordrolarında sürekli olarak aylık 1 ila 7,5 saat arasında değişen şekilde fazla mesai yaptığına ilişkin tahakkuk olmasını sembolik tahakkuk olarak değerlendirmiştir. Bu durumda yukarıda anlattığımız şekilde işçiler daha uzun sürelerle fazla çalışma yaptıklarını yalnızca tanık beyanı ile ispatlayabilecektir. Güncel Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında da işçilerin ücret bordrolarında her ay 4 saat veya 5 saat fazla mesai tahakkuku olması halinde söz konusu ücret bordrolarının sembolik bordro olduğuna karar verilmiştir.
Tüm bunlarla birlikte fazla çalışma sürelerinin ücret bordrolarında genellikle aynı gösterilmesi ya da işçinin fazla çalışma dahil çalışmalarının toplamının sürekli aynı miktarda olması halinde de bu ücret bordrolarındaki tahakkukların da sembolik tahakkuk olduğuna karar verilmektedir. Dolayısıyla bu gibi durumlarda da işçiler daha uzun sürelerle fazla çalışma yaptıklarını sadece tanık delili ile ispat edebilecektir.
