Kadın İşçilerin Süt İzni Nedir?
İş Kanunu madde 74/7’ye göre “Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.”. Bu durumda bir yaşından küçük çocuğu olan kadınların günlük 1,5 saat daha az çalışma hakları bulunmaktadır. Başka bir deyişle bir yaşından küçük çocuğu bulunan her kadın işçiye günlük 1,5 saat izin verilmesi gerekmektedir.
Süt izni kapsamındaki 1,5 saatlik süre günlük çalışma saatinden sayılmaktadır. Dolayısıyla süt izni süresinde kadın işçi çalıştırılırsa fazla mesai yaparak çalışmış olmaktadır. Süt izninde geçirilmesi gereken günlük 1,5 saatlik sürede çalıştırılan kadın işçiye o 1,5 saatlik süre için fazla mesai ücreti ödenmesi gerekmektedir.
Süt İzni Kullandırılmazsa Zamlı Ücret Mi Ödenir?
Yargıtay yerleşik içtihatları gereğince de kullandırılmayan süt izni süresi doğrudan fazla çalışma sayılmaktadır. Süt izninde geçmesi gereken sürede işçi çalıştırılırsa eğer fazla mesai sayılacağından işçiye %50 zamlı ücretinin ödenmesi gerekmektedir. %50 zamlı fazla mesai ücreti, işçinin aylık ücreti üzerinde hesaplanacaktır. İşveren tarafından kadının işçinin süt izninde çalıştırılmasına rağmen zamlı ücret ödenmemesi halinde işçiler zamlı ücreti alabilmek için hukuki yollara başvurabilecektir. Bu gibi durumlarda işçiler işten ayrılmadan da arabuluculuk ve ardından dava yoluna başvurarak fazla mesai ücreti alacaklarını talep edebileceklerdir.
“İşçi süt izni olan günlük 1,5 saatlik zamanda çalışmış ise bu çalışmanın karşılığı fazla mesai yaptığından, fazla mesai olarak değerlendirilmeli ve fazla mesainin karşılığı ücret hesaplanıp hüküm altına alınmalıdır.“ (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 02.04.2018 Tarih 2017/5607 Esas 2018/7152 Karar)
“Davacının süt iznini kullanamadığı süre tespit edilip %50 zamlı ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekir…” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 19.01.2021 Tarih 2020/4320 Esas 2021/1447 Karar)
Süt İzninin Kullandırılmaması Haklı Fesih Sebebi Midir?
Kadın işçiye süt izni hakkının kullandırılmaması işçiye haklı nedenle derhal fesih imkanı vermektedir. Kadın işçi süt izni hakkının kullandırılmaması nedeniyle iş akdini feshedebilecek ve kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Süt izninin kullanılmasına izin verilmeyen işçi iş akdini haklı nedenle derhal feshederek kıdem tazminatına hak kazanabilecektir.
“Süt izni hakkı bulunup da verilmemesi işçiye haklı fesih imkanı verirken, kullandırılmaması halinde fazla çalışma ücreti olarak talep edilebilir. Yasa uyarınca kadın işçilere çocuklarını emzirmeleri için günde bir buçuk saat (aksi yönde ve fakat işçi lehine olmak üzere taraflar arasında süre düzenlemesi yapılabileceği gibi) süt izni verilmesi hususu işverenin inisiyatifinde olan bir durum olmayıp, 4857 sayılı İş Kanunun 74/7. fıkrası uyarınca da bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağının işçi tarafından belirleneceği hüküm altına alınmış olup, işçinin süt izni kullanması gerektiği halde bu iznin kullandırılmaması durumunda, kullandırılmayan sürenin tespiti ile %50 zamlı ücret üzerinden hesaplama yapılması gerektiğinin kabulünün Anayasanın 50/2. maddesine ve amaçsal yorum benimsemek suretiyle 4857 sayılı kanunun ruhuna daha uygun olacağı değerlendirilmiştir. Somut uyuşmazlıkta da davacının süt iznini kullanamadığı süre tespit edilip %50 zamlı ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekir…” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 19.01.2021 Tarih 2020/4320 Esas 2021/1447 Karar)
Süt İzni Toplu Kullandırılabilir Mi?
Yargıtay içtihatlarına göre işçilere günlük bir buçuk saat olarak verilmesi gereken süt izni toplu olarak kullandırılabilir. Yani kadın işçiler 1 yıl boyunca günlük 1,5 saatlik olarak kullanmaları gereken süt iznini talep etmeleri halinde toplu olarak kullanabileceklerdir.
“Somut uyuşmazlıkta davacı doğum sonrası süt izni kullandırılmadığını iddia etmiş, davalı ise toptan beş gün süt izni kullanıldığını savunmuştur. Öncelikle davacının doğum yaptığı tarihten, doğan çocuğun bir yaşına geldiği tarihe kadar davacının kullandığı doğum ve diğer izinli olduğu günler dışında kullanması gereken günlük 1,5 saatten toplam verilmesi gereken süt izni belirlenmeli, verilen mahsup edilmeli, kalan kısmın kullanılması gereken tarihteki süt izni alacağı karşılığı hüküm altına alınması gerekir…” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 27.04.2017 Tarih 2017/4543 Esas 2017/7375 Karar)
Fazla Mesai Ücretinin Ödenmemesinin Sonuçları
Fazla Mesainin İspatı
