Fazla Mesai Ücretinin Aylık Ücrete (Maaşa) Dahil Olması Nedir?
Yargıtay’ın yerleşik uygulaması gereği işçi ve işveren fazla çalışma ücretinin aylık ücret yani maaş içinde yer aldığını kararlaştırabilirler. Kural olarak tarafların fazla çalışma ücretini aylık ücrete dahil olacak şekilde belirleyerek sözleşme yapması sözleşme serbestisi kapsamındadır. İşçi ve işveren arasında fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair düzenleme içeren sözleşme imzalanabilir. Bunun yanında işçinin imzalamış olması koşuluyla sözleşme ekinde belgelerde, iş yeri yönetmeliği belgelerinde anılan düzenlemenin olması yeterlidir. Eğer fazla çalışmanın aylık ücrete dahil olduğunu belirten sözleşme ya da yönetmelik işçi tarafından imzalanmadıkça işçiyi bağlamaz, işçi açısından geçerli olmaz.
Yargıtay içtihatları gereği asgari ücret alan işçi hakkında fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu hakkındaki anlaşmalar geçersizdir.
“Sözleşme özgürlüğü kuralı uyarınca yasal sınırlar içinde kalan fazla çalışma ücretinin aylık ücretin içinde olduğuna dair sözleşme hükümleri kural olarak geçerlidir. Dairemiz; yerleşik hale gelen ilkeleri ile fazla çalışma ücretinin, ücrete dahil olarak kararlaştırılmış olmasına sınırlı olarak değer vermektedir.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 21.06.2023 Tarih 2023/4118 Esas 2023/9638 Karar)
Yukarıdaki şekilde anlatılan sözleşmeye veya sözleşme ekinde belgelerin tarihli olması, yani imza tarihini içermektedir. İşçinin hangi tarihlerde anılan belgeleri imzaladığının tespit edebilmesi gerekmektedir. Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair belgelerin tarih içermesi Yargıtay içtihatlarında geçerlilik sebebi olarak görülmektedir. Sözleşmenin tarih içermemesi halinde fazla çalışmaya dair anılan anlaşma hükümleri uygulanamaz.
Fazla çalışmanın asıl ücrete dahil edilmesine ilişkin sözleşme/anlaşmanın bir kere yapılması yeterlidir. İşbu yöndeki anlaşmalar imza tarihinden sonrası için sonuç doğurur ve yenilenmesine ihtiyaç yoktur.
Yıllık 270 Saatlik Fazla Çalışma Ücretinin Maaşa Dahil Olması
Yukarıda anlatılan durumda Yargıtay içtihatları gereği işçinin en fazla 270 saate kadarlık fazla mesai ücretinin aylık ücreti içinde olduğu kabul edilmektedir. İşbu halde 270 saati aşan çalışmalarda işçiye fazla mesai ücreti ödenmesi gerekmektedir.
“Tarafların iş sözleşmesi ile işçinin ücretine fazla çalışma ücretlerinin de dahil olduğunu kararlaştırmaları mümkündür. Bu durumda, işçinin ücretine dahil olan fazla çalışma ücretinin ne kadar süre ile yapılan fazla çalışmanın karşılığı olduğu sözleşmede gösterilmemişse, bunun en çok yasal azami sınır olan yıllık 270 saat çerçevesinde geçerli olduğu kabul edilmelidir. İşçiye bu yasal sınırı aşacak şekilde fazla çalışma yaptırılırsa, bu çalışmalar için fazla çalışma ücretinin ödenmesi gerekir.” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 04.10.2022 Tarih 2021/212 Esas 2022/1229 Karar)
İşçi ve işverenin fazla çalışma ücretinin aylık ücret içinde olduğuna dair anlaşmaları yıllık 270 saat ile sınırlıdır. İşçi, fazla mesai ücretinin aylık ücret içerisine dahil olduğunu belirleyen bir iş sözleşmesi imzalamış olsa dahi yıllık 270 saati aşan fazla çalışmalarının ücretini işverenden talep edebilir.
“İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Yargıtay, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir. Buna göre aylık 22,5 saat, haftalık 5.2 saat fazla çalışma ücretinin temel ücret içinde ödendiği sonucuna varılmaktadır.” (Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 04.11.2020 Tarih 2020/1086 Esas 2020/1133 Karar)
Yıllık 270 Saatlik Fazla Çalışma Ücretinin Maaşa Dahil Olması Hangi Hallerde Geçerlidir?
Yerleşik Yargıtay içtihatları gereğince işçinin işverenle yaptığı fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna yönelik anlaşmaların geçerli olabilmesi için aylık ücretinin mutlaka asgari ücret düzeyinden yüksek olması gerekmektedir.
Asgari ücret alan işçi hakkında fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu hakkındaki anlaşmalar geçersizdir.
Her ne kadar mahkemeler arasında görüş birliği henüz olmasa da güncel Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında yer verilen uygulamada fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğunun kabulü için işçinin aylık ücretinin asgari ücretin 1,15 katı olması gerektiği kabul edilmektedir.
“Ücret bordrolarında tahakkuk ettirilen ücretlerin asgari ücretin 1,15 katı tutarında olmadığı tespit edilmekle bu döneme ilişkin olarak fazla çalışma ücretlerinin aylık ücretlere dahil olduğuna ilişkin iş sözleşmesi hükmüne itibar edilmemesinin doğru olduğu…” (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 08.10.2020 Tarih 2020/1277 Esas 2020/2168 Karar)
