Gece Çalışmasında Fazla Mesai Nedir?
İş Kanununun 60. maddesi saat en geç 20.00’de başlayıp en erken 06.00’ya kadar olan dönemi “çalışma hayatında gece” olarak tanımlamaktadır. Bununla birlikte yine aynı kanunda gece çalışmasının 7,5 saati geçemeyeceği emredici kural olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla haftalık 45 saat ve günlük 11 saat kuralının yanında gece döneminde 7,5 saati aşan çalışmalar da fazla mesai olarak kabul edilmektedir. Yani gece çalışmalarında 7,5 saati aşan kısımlar için zamlı ücret hesaplaması yapılmalıdır.
“Haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da, 4857 sayılı Kanunun 69’uncu maddesi uyarınca gece 7,5 saati geçen çalışmalar fazla çalışmadır.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 14.03.2023 Tarih 2023/273 Esas 2023/3904 Karar)
Gece çalışmasına ilişkin olarak 7,5 saatlik sınırın tespitinde işçinin ara dinlenmeleri hesaba katılmaz. İşçinin ara dinlenme süreleri düşüldükten sonra tespit edilen gece çalışmasının günlük 7,5 saati geçmesi halinde, 7,5 saati aşan kısımlar yönünden işçi fazla çalışma ücretine hak kazanmaktadır.
Gece Çalışmasında Turizm, Özel Güvenlik, Sağlık Çalışanları İstisnası Nedir?
İş Kanununun 69. maddesine göre gece çalışması 7,5 saati geçemez. Ancak 6645 sayılı Kanun ile İş Kanunu’nda değişiklik yapılarak turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde çalışan işçinin yazılı onayının alınması halinde 7,5 saati aşan gece çalışması yaptırılabileceği kabul edilmiştir. Söz konusu düzenleme 04.04.2015 tarihinde yapılmıştır.
04.04.2015 tarihinden sonraki tarihlerde turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde çalışan işçinin yazılı onayının bulunması halinde tek başına gece çalışmasının 7,5 saati geçen kısmı fazla çalışma olarak nitelendirilmeyecektir. Söz konusu yazılı onayın genel ibareler değil direkt olarak gece çalışması için günlük 7,5 saati aşan çalışma yaptırılabileceğine dair özel ibare içeren açık bir onay olmalıdır. Anılan onayı genellikle işverenler iş sözleşmesi düzenlenirken ek bir belge olarak işçilerden almaktadır.
Özetle turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde çalışan işçinin fazla mesaisi günlük 11 saat sınırı ve haftalık 45 saat sınırına göre belirlenecektir.
“Davacının gece çalışmasının 11 saati aşması halinde 11 saati aşan çalışma yasak çalışma kapsamında olduğundan yazılı onayı olsa da fazla mesai yaptığı kabulü ile hesaplama yapılmalıdır.” (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 07.05.2024 Tarih 2024/1316 Esas 2024/1436 Karar)
Fazla Mesai Ücretinin Maaşa Dahil Olması
