Yıllık İzin Ücreti Avans Olarak Verilebilir Mi?
İş Kanunu madde 57 ile yapılan düzenleme gereği işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Yani işverenler tarafından yıllık ücretli izne çıkacak olan işçiye yıllık ücretli izin günlerinin ücretini izne çıkmadan önce ödemelidir. Örneğin 1 yıllık çalışan işçi yıllık ücretli izne çıkacak ise bu işçiye yıllık ücretli izne çıkmadan önce 14 günlük maaşı avans olarak ödenmelidir.
Yalnızca İş Kanununda da değil benzer bir düzenleme Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinde de yer almaktadır. Yönetmeliğin “Ücretin Ödenmesi” başlıklı 21. maddesinin 2. fıkrasına göre “İşveren veya işveren vekili, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye izin dönemine ilişkin ücreti ile ödenmesi bu döneme rastlayan diğer ücret ve ücret niteliğindeki haklarını izine başlamadan önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemek zorundadır.”
İş Kanunu ve ilgili Yönetmelik dikkate alındığında; işverence yıllık ücretli izin kullanan her işçiye, izin dönemine ilişkin ücretinin izne başlamadan evvel peşin olarak verilmesi veya avans olarak ödenmesi mutlak emredici bir düzenlemedir. Bahse konu avans olarak ödenmeye ilişkin olarak işçinin talepte bulunmasına da gerek yoktur. İşçilerin yıllık ücretli izne başlamadan önce ilgili ücretlerinin ödenmemesi işverenin talep beklemeksizin yerine getirmesi gereken bir yükümlülüktür.
Hatta işçinin çalıştığı iş yerinde, işçi ve işverenin anlaşması ile İş Kanununda belirtilen sürelerden daha fazla sürelerle yıllık ücretli izin hakkı kullanılıyor olsa da yıllık izin ücretinin mutlak emredici nitelikte olan 57. maddeye göre izin başlamadan evvel peşinen veya avans olarak ödenmesi yükümlülüğü ortadan kalkmayacaktır. İş Kanununda belirtilen yıllık izin sürelerine ve yıllık izin ücreti hakkındaki diğer bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.
Yıllık İzin Ücreti Avans Olarak Verilmeyen İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
Açıkladığımız üzere İş Kanununda yer alan düzenleme gereği işçilerin yıllık ücretli izne başlamadan önce ilgili ücretlerinin ödenmemesi işverenin talep beklemeksizin yerine getirmesi gereken bir yükümlülüktür. Eğer işveren tarafından yıllık izin ücreti avans olarak yıllık ücretli izin hakkı kullanımından önce işçiye ödenmezse işçi iş akdini haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanarak işten ayrılabilecektir.
4857 sayılı İş Kanun’un 24/II-(e) hükmünde işveren tarafından işçiye ücretinin kanun hükümlerine uygun olarak ödenmemesi ve aynı maddenin (f) alt bendinde çalışma şartlarının uygulanmaması, haklı fesih nedeni olarak düzenlenmiş bulunmaktadır. Yıllık izin ücreti de İş Kanunu madde 24/II’de belirtilen ödenmesi gereken ücretler kapsamındadır. Dolayısıyla yıllık izne ilişkin ücretin, yıllık izne ayrılmadan evvel işverence peşin ödenmediği gerekçesiyle işçiler tarafından haklı nedenle derhal fesih yapılabilir. Bu durumda işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
“4857 sayılı Kanun’un 24/II-(e) hükmünde işveren tarafından işçiye ücretinin kanun hükümlerine uygun olarak ödenmemesi ve aynı maddenin (f) alt bendinde çalışma şartlarının uygulanmaması, haklı fesih nedeni olarak düzenlenmiştir. Şu hâlde anılan hükümler gereğince yıllık izne ilişkin ücretin, yıllık izne ayrılmadan evvel işverence peşin ödenmediği gerekçesiyle yapılan fesih haklı nedene dayalıdır.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 10.03.2025 Tarihli 2025/2024 Esas 2025/2487 Karar sayılı ilamı)
Yıllık İzin Ücretini Avans Olarak Vermeyen İşveren Şikayet Edilebilir Mi?
4857 sayılı İş Kanunun “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103. maddesinde bu husus düzenlenmiştir. Anılan yasa hükmüne göre yıllık ücretli izin sürelerini kanuna aykırı olarak bölen, yıllık ücretli izin kullanımından önce karşılığı ücreti avans olarak ödemeyen, iş sözleşmesinin sona ermesi halinde kullandırılmamış yıllık izin ücretlerinin ücretini ödemeyen işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi idari para cezası verilecektir.
Dolayısıyla bu hükümden de anlaşıldığı üzere yıllık izin ücretinin işçinin talebi oldukça bölünmeksizin kullandırılması, yıllık ücretli izin kullanımından önce karşılığı ücretin avans olarak işçiye ödenmesi, iş sözleşmesinin sona ermesi halinde kullandırılmamış yıllık izin ücretlerinin ücretinin ödenmesi zorunludur. Aksi durumlarda işçilerin, işvereni anılan gerekçelerle SGK nezdinde şikayet etme hakkı bulunmaktadır. Bu nedenle işverenlerin de olası idari para cezalarının önüne geçilmesi için yıllık ücretli izin hakkının kullanıma ilişkin mevzuatta yer alan düzenlemeleri uygulamaya geçirmeye önem vermesi gerekmektedir.
